Dedene şarkı: yaşadığı ömrün hikâyesiyle

Dedeler ailenin en sessiz hikâyecileridir. Asıl anılar yan yoldan çıkar: bahçede fidan dikerken, bayram ziyaretinde çay içerken, bir düğünün sonunda. Doğru soruyu sorarsan karşına koca bir ömür çıkar: on dört yaşında başladığı çıraklık, gurbette geçen kışlar, babaannenle ilk kez göz göze geldiği o pazar günü.

Bir şarkı o ömrü ona tamamlanmış, ezgiye dönüşmüş hâliyle geri verir. Bildiklerini yaz: nerede büyüdü, ne iş yaptı, sana hiç ders vermeden neler öğretti. Sözler, melodi ve gerçek vokal yaklaşık bir dakikada hazır. Babalar Günü'nde, emekliliğinde, evliliklerinin ellinci yılında ya da bir hafta sonu yanına oturduğunda çal; ilk nakarat bitmeden anlayacaktır.

• Babalar Günü. Dedelerin çoğu o gün bir telefonla yetinir; torunlardan gelen bir şarkı akılda kalır.
• Emeklilik. Kırk yıllık emek bir pastadan fazlasını hak eder; işinin her dönemine bir kıta.
• Altın yıl dönümü. Babaanneyle evliliklerinin ellinci yılında ikisine birden bir şarkı, düğün fotoğrafları elden ele dolaşırken.
• Evden ya da köyden ayrılırken. Ömrünü geçirdiği evi bıraktığında o evin şarkısı da onunla gelsin.
• Zor bir kış. Yavaşladığında ya da yatağa düştüğünde, hepinizden gelen bir şarkı uzun öğleden sonralarında ona arkadaşlık eder.

Pek çok dede telefondan gelen her şeye şüpheyle bakar. İşini kolaylaştır: bağlantıyı gönderip açmasını bekleme, aile toplandığında çay demlenirken salonda yüksek sesle çal. Dedelerin çoğuna türkü havası, bağlamalı bir halk müziği ya da ağır bir sanat müziği tadı yakışır: açık bir hikâye, oturaklı bir ritim, sözlere yer. MP3'ü indirip arabası ya da eski müzik seti için bir USB belleğe koy. Çocukluğunun dilini duymak isterse, sen Türkçe yazsan da şarkı o dilde söylenebilir. Sonra da ona şarkının neyi yanlış anlattığını sor; daha önce hiç duymadığın bir hikâye dinleyeceksin.