બાળ દિવસ ઉજવણીના 11 આઇડિયા - દિવસ ખરેખર બાળકોનો બને

ભારતમાં બાળ દિવસ 14 નવેમ્બરે ઉજવાય છે — દેશના પહેલા વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુનો જન્મદિવસ. તેમને બાળકો ખૂબ વહાલાં હતાં અને બાળકો તેમને પ્રેમથી ચાચા નેહરુ કહેતાં. અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા કે રાજકોટની શાળાઓમાં આ દિવસે વેશભૂષા સ્પર્ધા, રમતગમત, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ અને બધાંને મીઠાઈ હોય છે, અને ક્યારેક શિક્ષકો વિદ્યાર્થીઓ માટે નાટક કે ગીત રજૂ કરે છે. બીજા ઘણા દેશો પોતાનો બાળ દિવસ જુદી તારીખે ઉજવે છે, પણ ભાવ બધે એક જ છે: એક દિવસ, જ્યારે બાળકો સૌથી પહેલાં.

ઘરમાં આ દિવસ ઘણી વાર ચોકલેટના એક ડબ્બા સાથે જ પૂરો થઈ જાય છે. અહીં અગિયાર આઇડિયા છે, જેથી દિવસ ખરેખર એમનો લાગે — મોટા ભાગના મફત, અને બધા જ શાળાના સામાન્ય અઠવાડિયામાં થઈ શકે એવા.

1. આખો દિવસ એમના હાથમાં

બાળકને નક્કી કરવા દો: નાસ્તામાં શું બનશે, કયા બગીચામાં જવું, રાત્રે જમ્યા પછી કઈ રમત, કઈ ફિલ્મ. ખર્ચની મર્યાદા અને સૂવાનો સમય તમે રાખો, બાકી બધું એમનું. બાળકોને ભાગ્યે જ કંઈ જાતે ગોઠવવા મળે છે, અને આ જવાબદારી તેઓ આશ્ચર્ય થાય એટલી ગંભીરતાથી લે છે.

2. એક કલાક ભૂમિકા બદલો

બાળકો મમ્મી-પપ્પા બને — મદદ લઈને સાદો નાસ્તો બનાવે, સૂચનાઓ આપે, ગૃહકાર્ય તપાસે, સૂવાનો સમય જાહેર કરે. તમે બાળક બનો અને દરેક વાતે પૂછો, «પણ કેમ?». ખૂબ હસવું આવશે, થોડું સમજવા પણ મળશે, અને બાળકો અઠવાડિયાં સુધી એની વાતો કરશે.

3. એવું ગીત, જેમાં તમારું બાળક જ હીરો હોય

બાળકોને ગીતમાં પોતાનું નામ સાંભળવું ખૂબ ગમે છે. Melodo ને તમારા બાળકનું નામ, ઉંમર અને અત્યારે એને શું ગમે છે તે કહો — મનગમતું કાર્ટૂન, ક્રિકેટનું બૅટ, પાઇલટ બનવાનું સપનું. ઉદાહરણ તરીકે: «મારી દીકરી ધ્રુવી સાત વર્ષની છે, એને ગરબા, ચિત્રો દોરવાનું અને અમારી બિલાડી ચીકુ બહુ ગમે છે. એના માટે આનંદી ગુજરાતી ગીત બનાવો, કોરસમાં એનું નામ આવે.» AI ગીતના શબ્દો લખે છે, ખુશમિજાજ ધૂન બનાવે છે અને લગભગ એક મિનિટમાં અસલ અવાજમાં ગાય છે. ગુજરાતી, હિન્દી, અંગ્રેજી કે 40 થી વધુ ભાષાઓમાંથી કોઈમાં પણ. પહેલું ગીત મફત છે. સવારના નાસ્તે વગાડો અને જુઓ કે ફરી વગાડવાનું ક્યારે કહે છે.

4. ઘરમાં ખજાનાની શોધ

ઘરમાં જુદી જુદી જગ્યાએ નાની ચિઠ્ઠીઓ છુપાવો, દરેક ચિઠ્ઠી આગળની તરફ દોરી જાય, અને છેલ્લે નાની ભેટ કે મીઠાઈ મળે. નાનાં બાળકો માટે શબ્દોને બદલે ચિત્રો, મોટાં માટે ઉખાણાં કે સાદા દાખલા. વીસ મિનિટની તૈયારીથી એક કલાકનો રોમાંચ મળે છે.

5. સાથે મળીને કંઈક બનાવો

પતંગ, માટીનાં રમકડાં, પૂંઠાનું ઘર, કાગળની હોડી, આંગણામાં રંગોળી. એવું કંઈક પસંદ કરો જે બાળક સાચવી કે વાપરી શકે, કચરાપેટીમાં જાય એવું નહીં. મમ્મી કે પપ્પા જમીન પર બેસીને સાથે રમ્યાં હતાં એ બપોર બાળકોને કોઈ પણ ખરીદેલા રમકડા કરતાં વધુ યાદ રહે છે.

6. એવી મુલાકાત, જે એમના માટે હોય

સાયન્સ સિટી, કાંકરિયાનું પ્રાણીસંગ્રહાલય, બાળકો માટેના વિભાગવાળું સંગ્રહાલય, તારામંડળ, કે પછી એમનો મનગમતો બગીચો જ્યાં તમે સામાન્ય રીતે ઉતાવળમાં લઈ જાઓ છો. ગતિ એમને નક્કી કરવા દો. જો લપસણીની લાઇન જ દિવસની સૌથી મજાની વાત બને, તો એ જ સૌથી મજાની વાત.

7. એમનું મનગમતું જમણ — એમની સાથે

બાળકને પૂછો કે મરજી ચાલે તો શું ખાય, અને પછી સાથે મળીને બનાવો: પાંઉભાજી, ઢોકળાં, હાંડવો, નૂડલ્સ કે તવા પર પિઝા. એમને સાચું કામ સોંપો — શાકભાજી ધોવાં, ખીરું હલાવવું, સજાવટ કરવી. પોતે બનાવવામાં મદદ કરી હોય એ ખાવું એક નાની, ગર્વભરી પળ છે.

8. એવી ભેટ, જે એમની સાથે મોટી થાય

વધુ એક પ્લાસ્ટિકના રમકડાને બદલે કંઈક ટકાઉ પસંદ કરો: પહેલા પાના પર તમારા હાથે લખેલા સંદેશવાળું પુસ્તક, સાદી વિજ્ઞાન કિટ, ચિત્રપોથી અને સારા રંગો, કે વાવીને ઉછેરવાનો નાનો છોડ. છોડ કે પુસ્તક વર્ષો સુધી આ બાળ દિવસની તારીખ સાચવી રાખે છે.

9. યાદોની પેટી

બાળકને સવાલો પૂછો અને જવાબો લખી લો: સૌથી પાક્કો મિત્ર કોણ, સૌથી ભાવતી વાનગી કઈ, મોટા થઈને શું બનવું છે, શેનાથી ડર લાગે છે, દુનિયામાં શું બદલવું છે. એને પરબીડિયામાં બંધ કરીને આવતા બાળ દિવસે ખોલજો. દર વર્ષે આવું કરવાથી બાળપણનો એવો દસ્તાવેજ બને છે, જે પછી અમૂલ્ય લાગે છે.

10. જેમની પાસે ઓછું છે એવાં બાળકો સાથે ઉજવો

ભારતમાં બાળ દિવસ બાળકોના અધિકારોની પણ યાદ અપાવે છે — ભણતર, આરોગ્ય અને રમવાનો અધિકાર. ઘણા પરિવારો અને શાળાઓ આ દિવસે નજીકના અનાથાશ્રમ કે શાળામાં પુસ્તકો, રમકડાં કે નોટબુક-પેન્સિલ આપે છે. જો તમારું બાળક જાતે પસંદ કરે કે શું આપવું અને પોતાના હાથે આપે, તો એ દિવસ એવું શીખવે છે જે કોઈ પાઠ નથી શીખવી શકતો.

11. કહો કે તમને એમનામાં શું ગમે છે

રાત્રે સૂતી વખતે તમારા બાળક વિશે ત્રણ ચોક્કસ વાતો કહો જે તમને ગમે છે — ફક્ત એણે શું મેળવ્યું એ નહીં, પણ એ કેવું છે: કેવી રીતે વહેંચે છે, નાની બહેનને કેવી રીતે હસાવે છે, ડૉક્ટર પાસે કેટલી હિંમત રાખી. એમાં એક જ મિનિટ લાગે છે, અને આ ભેટ એને વર્ષો સુધી યાદ રહેશે.

સાદું રાખો

બાળ દિવસ માટે મોટું બજેટ કે સંપૂર્ણ યોજના જોઈતી નથી. બાળકોને સૌથી વધુ જોઈએ છે ધ્યાન: મમ્મી-પપ્પા ફોન બાજુએ મૂકે, શાળાની લાંબી વાત પૂરી સાંભળે અને રમતમાં દિલથી જોડાય. તમે કોઈ પણ આઇડિયા પસંદ કરો, દિવસમાં એના માટે સમય જરૂર રાખજો.