દરેક પ્રસંગ માટે પોતાનું ગીત

સોમી વાર એ જ “હેપ્પી બર્થડે ટુ યુ” નહીં — એક જ વ્યક્તિ, એમનું આ વરસ અને એમને માટે ગાનારા લોકો વિશેનું તદ્દન નવું ગીત.

“કાલથી ડાયટ” વાળી એની કસમ, ફોનમાં નકશો હોવા છતાં ખોવાતો રસ્તો, ક્યારેય ન વપરાયેલું જીમનું કાર્ડ — તાલ પર, ગંભીર ચહેરે ગવાયેલું.

કૅન્ટીનની એ પહેલી ચા, ભાડાની પહેલી ઓરડી, છોકરાંઓની દોડધામ — સાથે વિતાવેલાં તમારાં વરસો, એક ગીતમાં ગૂંથાઈને, સાચા અવાજમાં.

ગણેશ સ્થાપનાથી કન્યાવિદાય સુધી દરેક વિધિનું પોતાનું ગીત હોય છે — હવે એક ગીત એવું પણ જે ફક્ત આ જોડી માટે લખાયું હોય: એમનાં નામ, એમની વાર્તા, સાચો અવાજ.

અંતરામાં તમારી વાર્તા, છેલ્લા મુખડામાં સવાલ — તમે વીંટી કાઢો ત્યાં સુધીમાં ગીત “મારી સાથે લગ્ન કરીશ?” સુધી પહોંચી જાય.

એવું ગીત નહીં જે સાંભળીને એમની યાદ આવે — એવું ગીત જે એમના વિશે જ છે: એમનું નામ, એમનું હાસ્ય, અને એ વાત જે હજી સુધી કહી શક્યા નથી.

બોર્ડની પરીક્ષાથી પદવીદાન સમારંભના ઝભ્ભા સુધીની આખી સફર — એક ગીતમાં, મુખડામાં એના પોતાના નામ સાથે.

બાળકનું નામ, એ આવ્યું એ દિવસ અને એવી નાની વાતો જે આખું કુટુંબ વારંવાર કહે છે — વરસો સુધી સાચવી રખાય એવું સ્વાગત ગીત.

ધીમું, કોમળ ગીત જેમાં બાળકનું નામ, એનું ટેડી અને તમે રોજ રાતે કહો એ શબ્દો હોય — રોજ એ જ સમયે, ત્યાં સુધી કે એ સાંભળતાં જ આંખો ઘેરાય.

ત્રીસ-પાંત્રીસ વરસની નોકરી, ઑફિસના કિસ્સા અને હવે બગીચો, જાત્રા ને પૌત્રો — એક ગીતમાં, જે આખો હોલ સાથે ગાય.

જ્યારે મેસેજમાં લખેલું “સોરી” ઓછું પડે: એવું ગીત જે એમનું નામ લે, જે બન્યું એ સ્વીકારે, અને કહે કે એ તમારા માટે કેટલાં મહત્ત્વનાં છે.

જેમણે મુશ્કેલ સમયે સાથ આપ્યો, એમને “થૅન્ક યુ”ના બે શબ્દો નહીં, આખી વાર્તા કહો — એમના નામ સાથે, સાચા અવાજમાં.

ખબર કાઢવા આવનારા થોડી વાર બેસીને જાય છે; ગીત રહી જાય છે — એમના નામ સાથે, જેટલી વાર સાંભળવું હોય એટલી વાર.

એરપોર્ટ પર, ઑફિસના છેલ્લા દિવસે કે અડધા પૅક થયેલા ઘરમાં — જે વાત ગળામાં અટકી જાય, એ ગીત કહી દે.

બેસણામાં કહેવાતી નાની નાની યાદો — એમનો હીંચકો, એમનો શીરો, એમનું એક વાક્ય — એક ગીતમાં સચવાય, જે કુટુંબ ફરી ફરી સાંભળી શકે.

હોસ્ટેલની રૂમો, પરીક્ષાઓ, દિલ તૂટવાં અને એક યાદગાર રીતે બગડેલો પ્રવાસ — એ બધું સાથે પાર કરનાર ટોળકી માટે, સૌનાં નામ સાથેનું ગીત.

શેરુની આંગણામાં ગોળ ગોળ દોડ, મીનીનું સવારે પાંચ વાગ્યાનું મ્યાઉં, ઘર પર રાજ કરતો મિઠ્ઠુ — એ બધું એક ગીતમાં, જે તમે વરસો સુધી એને ગાઈ સંભળાવશો.

બીજાના દર્દની પ્લેલિસ્ટ નહીં: તમારી વાર્તા, તમારી લાગણી — એવું ગીત જેના પર રડી શકો, મોટેથી ગાઈ શકો, કે આખરે હળવા થઈને આગળ વધી શકો.

મુખડામાં એમનું નામ, ઘરની એવી યાદો જે ફક્ત તમારું કુટુંબ જાણે, સાચા અવાજમાં — એવી ભેટ જે મમ્મી દરેક સગાંને સંભળાવશે.

જે માણસ કહે છે “મારે કંઈ જોઈતું નથી” એના માટે: એમના સવારના છાપા, સ્કૂટરની એ સવારી અને એ બધું જેની એ ક્યારેય બડાઈ નથી મારતા — એક ગીતમાં.

એના જન્મદિવસે તમારી કહાની પ્રેમગીત બનીને: પહેલી મુલાકાત, સાથે બાંધેલું ઘર અને એની એ નાની વાતો જે તમે આજે પણ નોંધો છો — મુખડામાં એનું નામ.

એ કહે છે કે ભેટની જરૂર નથી. તોય એક ગીત આપો — એમના બેસૂરા ગરબા, સૌની કાળજી લેવાની રીત અને એ કારણ વિશે કે આજે પણ તમે “હા” જ કહો.

ગુલાબનો બુકે તો દર વર્ષે મળે છે. આ વખતે એવું ગીત આપો જેના મુખડામાં તેનું નામ હોય અને દરેક લીટીમાં ફક્ત તમારી બંનેની વાત.

શર્ટ, પરફ્યુમ, ઘડિયાળ — એ બધું તેની પાસે છે. પણ એવું ગીત નથી જે તેના નામે ગવાયું હોય અને જેમાં તમારી બંનેની વાત હોય.

ગ્રુપમાં સો “હેપ્પી બર્થડે” આવશે. તમારી તરફથી એવું ગીત જાય જે ફક્ત તમારી દોસ્તીને ઓળખતા લોકો સમજે — અને આખી ટોળકી સાથે ગાય.

રક્ષાબંધને રાખડી તે બાંધે છે; જન્મદિવસે વારો તમારો — એવું ગીત આપો જેમાં તમારું આખું બાળપણ, તમારા ઝઘડા અને તેનું લાડનું નામ હોય.

કેકની મીણબત્તી પહેલાં તેનું પોતાનું ગીત — કેરમના કિસ્સા, ઘરનું ઉપનામ, અને એક એવી લીટી જે સાંભળીને પણ તે ન સાંભળ્યાનો ડોળ કરશે.

જેમણે તમને હાલરડાં ગાઈને સુવડાવ્યાં, આ વખતે તેમના માટે ગીત ગવાય — તેમના નામ સાથે, આખા કુટુંબનાં નામ સાથે.

દાદાના કિસ્સા ઘરમાં સૌએ સો વાર સાંભળ્યા છે. આ વખતે એ જ કિસ્સા ગીત બનીને તેમને સંભળાવો — તેમના નામ સાથે, તેમના જમાનાના સૂરમાં.

પાર્ટીમાં “હેપ્પી બર્થડે ટુ યુ” તો બધા ગાય છે. આ વખતે એવું ગીત વાગે જેમાં તેનું નામ, તેના ડાયનાસોર અને તેના મિત્રો — બધું હોય.

“દીકરી એટલે વહાલનો દરિયો” — આ વાત ઘણી વાર કહેવાઈ છે. આ જન્મદિવસે તેના નામ સાથે, તેના પોતાના ગીતમાં ગવાય.

જન્મદિવસ કે મધર્સ ડેની રાહ જોયા વગર — એક ગીત જે છેવટે કહી દે કે એમણે તમારા માટે શું શું કર્યું, એવા શબ્દોમાં જે એ તરત ઓળખી લે કે તમારા છે.

પપ્પા ભાષણ સાંભળતાં જ “બસ બસ” કહી દે. પણ એમના નામ, એમની જૂની કહેવતો અને શીખવાડેલી વાતોવાળું ગીત ટાળવું અઘરું છે — અને એ ચુપચાપ એમના ફોનમાં વારંવાર વાગશે.

કોઈ પણ દંપતીનું નહીં, તમારા બંનેનું ગીત: પહેલી મુલાકાતની એ સાંજ, સાથે ઊભું કરેલું ઘર, અને એ નાની વાતો જેની એને ખબર પણ નથી કે તમે નોંધો છો.

પુરુષો માટે ભાગ્યે જ કોઈ પ્રેમગીત લખે છે. એમને એક આપો: એમનું નામ, એ તમને કેવી રીતે હસાવે છે, અને જ્યારે જ્યારે એ પડખે ઊભા રહ્યા — સાચા અવાજમાં.

છ મહિના સાથે, એની નવી નોકરીનો પહેલો દિવસ, ઘરે વાત કરવાની હિંમત કરી એ સાંજ, કે કોઈ કારણ જ નહીં: ગ્રીટિંગ કાર્ડ નહીં, તમારા સંબંધ જેવું સંભળાતું ગીત.

તમારી વર્ષગાંઠ, વિદેશ જવાની આગલી રાત, ખરાબ અઠવાડિયું કે કોઈ પણ બુધવાર — એ છોકરા વિશેના ગીત માટે કોઈ પણ કારણ પૂરતું છે, જેનું સાચું રૂપ ફક્ત તમે જ જાણો છો.

એના લગ્નની સંગીત સંધ્યામાં, એ વિદેશ જાય એ દિવસે, બ્રેકઅપ પછી કે દોસ્તીની વર્ષગાંઠે — એ વ્યક્તિ માટે ગીત જેણે તમારા જીવનના બધા દોર જોયા છે.

એનાં લગ્ન, સીમંત, વિદેશ જવું — કે એ સાંજ જ્યારે તમને સમજાય કે બેનને કદી કહ્યું જ નથી કે એ તમારા માટે શું છે.

ભાઈઓ એકબીજાને મોઢે કંઈ કહેતા નથી — ખભે એક ધબ્બો, અને વાત પૂરી. એ કામ ગીતને સોંપો: એનાં લગ્ન, પરદેશની ફ્લાઇટ, પહેલું બાળક કે વરસો પછીનું સમાધાન.

બાની વાર્તાઓ, એમની કહેવતો અને વાયદા કરીને ટાળેલી મુલાકાતો — બધું એક ગીતમાં, એમના નામ સાથે, એમને જ પાછું સંભળાવવા.

જેમણે તમને સાઇકલ રિપેર કરતાં, હિસાબ ગણતાં અને રાહ જોતાં શીખવ્યું, એમનું જીવન ગીત માગે છે: ક્યાંથી શરૂ કર્યું, શું ઊભું કર્યું, અને તમને શું સોંપ્યું.

લાઇટ ચાલુ રાખીને સૂતા નાનકાથી લઈને બૅગ ભરતા જુવાન સુધી — એક ગીત જે દીકરાને કહે કે તમને એના પર હંમેશાં ગર્વ હતો.

તમારા તરફથી, એના નામ સાથેનું ગીત: લગ્નની સંગીત સંધ્યા માટે, મંચ પરની પહેલી સાંજ માટે, કે એ અઠવાડિયા માટે જ્યારે એને સાંભળવું હોય કે તમને એના પર ભરોસો છે.

પાટિયા પરનો સુવિચાર, વર્ગનો ખૂણો, બાળકો ઘરે જેની નકલ કરે એ વાક્ય — એવું ગીત જે ફક્ત એમનો જ વર્ગ લખી શકે.

પ્રિન્ટર સુધારી આપનાર સાથી, મોડે સુધી રોકાયેલા સાહેબ, આખરે પ્રોજેક્ટ પૂરો કરનાર ટીમ — એમના નામ અને ઑફિસની એ વાતો સાથેનું ગીત જે સૌ સમજે.

નવી નોકરી, નવું ઘર, ઘરમાં આવેલું નાનું મહેમાન, મુશ્કેલીમાં સાથે ઊભેલા મિત્રો — આખું વરસ એક ગીતમાં, બારના ટકોરે વગાડવા તૈયાર.

દરવાજે ઝૂલતો તારો, ગભાણની ઝાંખી અને કુટુંબનાં નામ — નાતાલનું એવું ગીત જે ઝાડ પાસે વગાડાય કે દૂર રહેતાં સગાંને મોકલાય.

રોઝ ડેથી શરૂ થતું આખું અઠવાડિયું, અને અંતે ચૌદમી ફેબ્રુઆરીએ એક એવી ભેટ જે ગુલાબની જેમ કરમાય નહીં: તમારી કહાનીનું ગીત, મુખડામાં એમનું નામ.

શાળામાં બનાવેલું ચમકીવાળું કાર્ડ, સવારે પથારીમાં ચા — અને આ વરસે એક ગીત, જેના મુખડામાં મમ્મીનું નામ હોય.

આ ફાધર્સ ડે પર ફરી એક પાકીટ કે બેલ્ટ નહીં. મુખડામાં પપ્પાનું નામ અને અંતરામાં તમારી બંનેની કહાની — એવી ભેટ જે કબાટમાં નહીં, ફોનમાં રહે.

ઓટલા પરની ગપસપ, શાળાની બસની છેલ્લી સીટ, રાતે બાર વાગ્યાનો પહેલો મેસેજ — તમારી ટોળકીની આખી કહાની એક ગીતમાં, મુખડામાં સૌનાં નામ.

કાંડે રાખડી, કપાળે ચાંદલો, મોઢામાં મીઠાઈ — અને આ વરસે એક ગીત જેમાં વીરાનું નામ ગુંજે. ભાઈ-બહેનના હેતને એવી ભેટ આપો જે આખું વરસ વાગતી રહે.

એમનું નામ, જે વિષય એમણે ગમતો કરી દીધો, અને એ વાક્ય જે આખો વર્ગ એમની નકલ કરીને બોલે — બધું એક ગીતમાં, જે વર્ગ સાથે મળીને ભેટ આપી શકે.

તમારા બાળક વિશે ઉછળતું-કૂદતું ગીત — મુખડામાં એનું નામ, એનો ખાસ ભાઈબંધ, અને એનું ગમતું કાર્ટૂન.

ઓટલે દીવાની હાર, બારણે રંગોળી, આખું કુટુંબ ઘરે — એમનાં નામવાળું દિવાળીનું ગીત, સાચા અવાજમાં, લગભગ એક મિનિટમાં તૈયાર.